0G (Zero Gravity) merkeziyetsiz bir “AI-first” Layer-1 ve decentralized AI operating system (deAIOS) olarak konumlanıyor. Amaç, büyük AI iş yüklerini zincir üstünde çalıştırmaya imkan verecek şekilde veri erişimi, depolama, veri-availability (DA) ve serving/compute katmanlarını modüler bir mimariyle yeniden tasarlamak; ölçeklenebilirliği yatay olarak “sonsuz” kılmak ve AI uygulamalarını on-chain olarak ekonomik/ölçeklenebilir hale getirmek.
İçerik
0G Nedir?
0G, “AI için tasarlanmış” modüler bir Layer-1 protokolü ve ona bağlı üç ana ağ katmanından (Storage, Data Availability ve Serving / Compute) oluşan bir ekosistem sunar. Projenin hedefi, merkezi bulut sağlayıcılarına bağımlılığı azaltarak AI modellerinin verisini, eğitimini ve çıkarımını (inference) şeffaf, doğrulanabilir ve teşvik edilebilir bir şekilde yürütülebilir hâle getirmektir. 0G aynı zamanda farklı konsensüs ağlarını paralel olarak çalıştırmaya ve bu ağlar üzerine yatay (horizontal) ölçeklenebilir DA/Storage katmanları kurmaya odaklanır; böylece yüksek hacimli veri transferleri ve AI iş yükleri için darboğazlar kaldırılmaya çalışılır.
Kullanım Alanları
- AI modellerinin parametreleri, ağırlıkları (weights) ve eğitimin yaptığı veri setlerinin saklanması ve erişilmesi
- Model inference talepleri, örneğin kullanıcıların AI modellerini doğrudan zincir üstünden ya da node’lar üzerinden çağırması
- Gerçek zamanlı veya yakın gerçek zamanlı AI destekli uygulamalar akıllı sözleşmelerin veri kalıplarına tepki vermesi, AI ajanlarının otomatik kararlar alması
- AI ile ilişkili veri setleri, metadata, model versiyonları, kontrol ve doğrulama izleri gibi unsurların saklanması; audit izleri, provenance (kaynaktan gelen veri izleri) gibi konular için kullanım
- DeFi, oyun, sanat, metaverse gibi yüksek veri ve grafik / model gereksinimi olan uygulamalarda, daha düşük maliyetli ve yüksek performanslı altyapı sunmak
0G Nasıl Çalışır?
- Modüler mimari: 0G üç temel bileşen üzerine kurulur: (1) 0G Storage — dağıtık, parçalanmış ve erasure-coding ile ölçeklenen kalıcı depolama; (2) 0G Data Availability (DA) — off-chain/veri doğrulama taleplerini karşılayan yüksek hacimli DA katmanı; (3) 0G Serving / Compute — veri erişimi, inference ve hatta bazı durumlarda eğitim/serving işlerini sağlayan servis ağı. Bu bileşenler ayrı konsensüs ağlarıyla (çoklu consensus) koordineli çalışır. Teknik detaylar ve motivasyon whitepaper’da ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.
- Veri parçalama & erasure coding: Büyük veri blokları erasure coding ile dilimlenerek farklı storage node’lara dağıtılır; DA katmanı ise yalnızca küçük “commit” bilgilerini konsensüse ileterek yayın/broadcast darboğazını azaltır. Bu yaklaşım, Celestia/EigenDA gibi diğer DA çözümlerine kıyasla veri hacmini ana zincire taşımadan ölçeklendirilebilirlik hedefler.
- İnceleme & doğrulama (Proof mekanizmaları): Storage tarafında Proof of Random Access (PoRA) gibi mekanizmalar ile node’lar depoladıkları veri için rastgele doğrulama cevapları üretirler; compute/serving tarafında ise node’ların gerçekten hesaplama (inference/training) yaptığını kanıtlamak için Proof of Inference (PoI) benzeri yaklaşımlar proje tarafından “compute verifiability” olarak tanımlanan yöntemler öngörülür. Bu, hesaplama hizmetleri için ödül/ceza modellerinin uygulanmasını mümkün kılar.
- Çok-konsensüs & yatay paralellik: 0G, birden çok paralel konsensüs ağını (consensus networks) aynı validator setiyle çalıştırıp bunları birleştirerek hem güvenliği korumayı hem de işlem/DA ölçeğini artırmayı hedefliyor. Whitepaper bu tasarımın nasıl quorum oluşturduğunu, VRF ile nasıl rastgele alt-küme seçtiğini ve aggregated signature ile nasıl hızlı DA teyidi sağladığını teknik olarak açıklar.
- Uygulama katmanı (SDK & settlement): Servis sağlayıcılar SDK aracılığıyla servislerini (fiyatlandırma, doğrulama algoritmaları vb.) ilan eder; kullanıcılar akıllı kontratlara ön-ödeme yapar, hizmet alır ve yanıtın doğruluğunu imzayla teyit eder. Böylece otomatik settlement ve puanlama/itibar mekanizmaları kurulabilir.
0G’nin Amacı Nedir?
0G’nin birincil hedefi, AI uygulamalarını on-chain, şeffaf, verilebilir ve ölçeklenebilir şekilde çalıştırılabilir kılmaktır. Bunun arkasındaki temel motivasyonlar: (1) merkezi AI tesislerinin kontrolünden çıkarmak, veri/algoritma tekelleşmesini azaltmak; (2) AI iş yüklerinin yüksek veri hacmiyle başa çıkmasını sağlayacak veri altyapısı sunmak; (3) geliştiriciler için ekonomik, düşük gecikmeli on-chain inference ve veri servisi sağlamak; (4) topluluk/validatorlar aracılığıyla AI model doğrulaması ve alignment (insan değerleriyle uyum) mekanizmalarını demokratikleştirmek. 0G Foundation ayrıca ekosistem büyümesini hızlandırmak için büyük ölçekli fon ve teşvikler ayırdığını duyurmuştur.
Bu yazı da dikkatinizi çekecektir: Binance 42. HODLer Airdrop | OG ($OG)
0G Kimler Tarafından Kuruldu?
Projeyi kuran çekirdek ekip kamuya açık kaynaklarda şu isimler etrafında listeleniyor: Michael Heinrich (Co-Founder & CEO), Ming Wu (Co-Founder & CTO), Fan Long (Co-Founder & CSO) ve Thomas Yao (Co-Founder & CBO). Kuruluş hikâyesi ve ekip profilleri 0G bloglarında ve teknoloji basınında (TechCrunch gibi) yer alır; ekipte dağıtık sistemler, makine öğrenmesi, kriptografi ve kurumsal ölçek yönetimi deneyimi olan araştırmacılar ve girişimciler bulunuyor.
0G Yatırımcıları Kimlerdir?
0G ekosisteminin erken finansmanı ve destekçileri geniş ve yüksek profilli bir listeye sahip: Hack VC liderliğinde gerçekleştirilen seed/ön-seed turları, Delphi Ventures / Delphi Digital, OKX Ventures, Samsung Next, Animoca Brands, Bankless Ventures, Alchemy, Polygon tarafında adlar ve daha fazlası medyada raporlanmıştır. Proje kamuya $250M seviyesinde token/OTC taahhüdü ve ek finansmanlar olduğunu belirtmiştir; farklı kaynaklar toplam taahhüt ve yatırım rakamlarını $290M–$357M+ bandında raporlamıştır.
$0G Tokenomics
- Toplam arz (TGE supply / toplam TGE): 1,000,000,000 (1 milyar) $0G olarak ilan edilmiştir.
- TGE dağılımının yüksek düzeyi (0G blog açıklaması): TGE anında dağıtılacak arzın %56’sı Community & Ecosystem Growth (560M) olarak ayrılmış; bunun içinde Ecosystem (28% = 280M), AI Alignment Node (15% = 150M) ve Community Rewards (13% = 130M) alt-kalemleri yer alıyor. Geri kalan %44 ise Core Team & Early Backers (440M) olarak tanımlanmıştır (takım, yatırımcılar, danışmanlar vb.). Bu oranlar topluluk-ağırlıklı bir dağılım iddiası taşır ancak %44’lük çekirdek/ön-satış payı hala dikkat gerektiren bir kalemdir.
- AI Alignment Node Sale (Node sahipleri için ayrılan dilim): CoinList gibi satış/oda sitelerinde ve 0G duyurularında belirlenen rakama göre node purchasers için 150,000,000 0G (yani toplam arzın %15’i) ayrılmıştır; node sale vesting/claim şeması (ör. TGE’de belirli oranda serbest bırakma, sonrasında lineer vesting) satış dokümantasyonunda belirtilmiştir. Bu node tokenları ağın doğrulama/DA görevlerini üstlenecek aktörlerle doğrudan ilişkilidir.
- Vesting & unlock politikası: 0G ekibi, topluluk geri bildirimlerini takiben token unlock ve vesting takvimini şeffaflaştırma adımları attı; detaylı zaman çizelgesi (TGE oranları, aylık/çeyreklik unlocklar, kilit süreleri) 0G blogunda ve unlock duyurularında yer almaktadır. Potansiyel yatırımcı/katılımcılar için vesting eğrisi ve başlangıç dolaşımdaki arzın (initial circulating supply) takip edilmesi önemlidir çünkü kısa vadeli unlocklar fiyat volatilitesine neden olabilir.
- Token kullanım durumları (utilities): Proje içi ödemeler (storage/DA/serving ücretleri), staking/validator/alignement node ödülleri, treasury/ekosistem teşvikleri ve protokol-seçimleri (yönetim/parametrizasyon) için tokenın rolü öngörülüyor. Ayrıca token airdrop ve community reward mekanizmalarıyla erken destekçilere dağıtım planları açıklanmıştır.
