Blockchain ekosisteminin büyümesiyle birlikte zincir üzerinde üretilen verilerin miktarı da hızla artıyor. Merkeziyetsiz uygulamalardan DeFi protokollerine, NFT platformlarından blockchain analiz araçlarına kadar çok sayıda Web3 ürünü, çalışabilmek için güvenilir ve hızlı biçimde erişilebilen zincir üstü verilere ihtiyaç duyuyor. Ancak geleneksel RPC servisleri ve merkezi veri sağlayıcıları, özellikle büyük veri kümelerinin işlenmesi söz konusu olduğunda maliyet, performans ve ölçeklenebilirlik açısından çeşitli sınırlamalar oluşturabiliyor. Subsquid (SQD), blockchain verilerine erişim ve bu verilerin işlenmesi konusunda merkeziyetsiz bir alternatif oluşturmayı amaçlayan veri altyapısı ve sorgulama platformudur.
Proje, geliştiricilerin farklı blockchain ağlarından gelen büyük miktardaki veriyi daha esnek şekilde sorgulamasına ve işlemesine olanak sağlayan bir altyapı sunmayı hedeflemektedir.
Bu yazıda Subsquid (SQD) nedir, hangi sorunları çözmeye çalışır, nasıl çalışır, teknik altyapısında hangi bileşenler bulunur, SQD token ne işe yarar ve token ekonomisi nasıl şekillenmektedir sorularını ele alacağız.
İçerik
Subsquid (SQD) Ne İşe Yarar?
Subsquid, geliştiricilerin blockchain verilerine merkeziyetsiz, ölçeklenebilir ve yüksek performanslı şekilde erişmesini sağlayan bir veri altyapı platformudur.
Projenin temel yaklaşımı, Web3 uygulamalarının ihtiyaç duyduğu blockchain verilerini tek bir merkezi sağlayıcı üzerinden sunmak yerine dağıtık bir altyapı aracılığıyla erişilebilir hale getirmektir. Bu nedenle Subsquid; geleneksel RPC servisleri, merkezi API sağlayıcıları ve monolitik veri indeksleme sistemlerine alternatif bir veri katmanı oluşturmayı hedeflemektedir.
Platform sayesinde geliştiriciler farklı blockchain ağlarından elde edilen verileri çeşitli şekillerde kullanabilir. Büyük blok aralıklarının taranması, gerçek zamanlı veri akışlarının oluşturulması ve özel veri indeksleme sistemlerinin geliştirilmesi bunlar arasında yer almaktadır.
Subsquid’in sunduğu altyapı özellikle şu alanlarda kullanılabilir:
- Blockchain verilerinin sorgulanması
- Büyük blok aralıklarının taranması
- Gerçek zamanlı veri akışlarının oluşturulması
- Merkeziyetsiz uygulama altyapılarının geliştirilmesi
- Özel veri indeksleme sistemlerinin oluşturulması
Bu yaklaşım, geliştiricilerin ihtiyaç duydukları veriye daha esnek biçimde ulaşmasını ve tek bir veri sağlayıcısına bağımlı kalmadan kendi sistemlerini oluşturmasını amaçlamaktadır.
Subsquid Hangi Problemi Çözmeyi Amaçlıyor?
Blockchain ağlarında üretilen veri miktarı arttıkça bu verilere erişmek ve bunları işlemek daha karmaşık hale geliyor. Özellikle büyük ölçekli Web3 uygulamalarında geleneksel veri erişim yöntemleri yüksek maliyetlere ve performans sorunlarına yol açabiliyor.
RPC servisleri, API sağlayıcıları ve merkezi indeksleme çözümleri belirli kullanım senaryolarında yeterli olsa da büyük veri kümelerinin sürekli olarak işlenmesi gerektiğinde ölçeklenebilirlik sorunları ortaya çıkabiliyor.
Subsquid, bu problemi merkeziyetsiz bir veri gölü ve sorgulama motoru yaklaşımıyla çözmeyi hedeflemektedir.
Platformun yaklaşımı sayesinde:
- Blockchain verileri dağıtık şekilde depolanabilir.
- Büyük veri kümeleri daha verimli şekilde işlenebilir.
- Sorgular merkezi bir veri sağlayıcısına bağlı olmadan gerçekleştirilebilir.
- Node operatörleri sağladıkları depolama ve işlem gücü karşılığında teşvik edilebilir.
- Geliştiriciler farklı veri kaynaklarını kendi ihtiyaçlarına göre işleyebilir.
Böylece blockchain verilerine erişimin daha açık, ölçeklenebilir ve merkeziyetsiz bir yapıya kavuşturulması amaçlanmaktadır.
Subsquid Nasıl Çalışır?
Subsquid, modüler bir blockchain veri altyapısı üzerine kuruludur. Platformun farklı bileşenleri, geliştiricilerin blockchain verilerini toplamasından sorgulamasına ve kendi uygulamalarında kullanmasına kadar uzanan süreci desteklemektedir.
Subsquid ekosisteminin temel bileşenleri Portal, SDK, Cloud ve Network olarak sıralanabilir.
Subsquid Portal Nedir?
Portal, blockchain verilerine erişim sağlayan HTTP API katmanıdır.
Geliştiriciler Portal üzerinden ham blockchain verilerine ulaşabilir ve ihtiyaç duydukları blok aralıklarını sorgulayabilir. Bunun yanında gerçek zamanlı veri akışları oluşturmak ve blockchain ağlarında gerçekleşen reorg ile finality süreçlerini yönetmek de mümkün hale gelir.
Portal’ın önemli özelliklerinden biri, klasik RPC sistemlerine kıyasla daha geniş veri aralıklarıyla çalışmaya yönelik tasarlanmış olmasıdır. Bu durum özellikle geçmiş blockchain verilerinin analiz edilmesi ve büyük veri kümelerinin işlenmesi gereken uygulamalar açısından önem taşımaktadır.
Subsquid SDK Yapısı
Subsquid SDK, TypeScript tabanlı geliştirme araçlarından oluşmaktadır.
Geliştiriciler bu araçları kullanarak blockchain verilerini kendi uygulamalarının ihtiyaçlarına göre işleyebilir. Ham verilerin decode edilmesi, dönüştürülmesi ve farklı veri tabanlarına aktarılması gibi işlemler SDK üzerinden gerçekleştirilebilir.
Bu yapı sayesinde geliştiriciler yalnızca hazır veri setlerine bağlı kalmak yerine kendi veri pipeline’larını oluşturabilir.
SDK’nın sunduğu temel imkanlar arasında:
- Blockchain verilerinin decode edilmesi
- Verilerin dönüştürülmesi
- Özel veri pipeline’larının hazırlanması
- Verilerin istenilen veri tabanına kaydedilmesi
yer almaktadır.
Subsquid Cloud Katmanı
Subsquid Cloud, geliştiricilere yönetilen deployment altyapısı sağlamaktadır.
Bu katman özellikle büyük ölçekli veri uygulamalarının operasyonel süreçlerini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Monitoring, otomatik ölçeklendirme, yönetilen servisler ve veri pipeline yönetimi gibi işlemler Cloud altyapısı üzerinden yürütülebilir.
Bu sayede geliştiricilerin veri altyapısının teknik operasyonlarıyla daha az zaman harcayarak uygulamalarına odaklanması hedeflenmektedir.
Subsquid Network Nedir?
Subsquid Network, platformun merkeziyetsiz veri gölü altyapısını oluşturan temel katmandır.
Sistem 225’ten fazla blockchain ağına erişim sağlamaktadır. Blockchain verileri bu merkeziyetsiz yapı içerisinde dağıtık biçimde saklanırken, veri erişimi ağdaki node operatörleri tarafından desteklenmektedir.
Bu model, veri altyapısının tek bir şirketin sunucularına veya merkezi bir sağlayıcıya bağımlı olmasını azaltmayı amaçlamaktadır.
Aynı zamanda node operatörlerinin sisteme depolama ve işlem gücü sağlaması, ağın ekonomik modeli içerisinde teşvik mekanizmasının oluşmasına katkıda bulunmaktadır.
Subsquid Web3 İçin Neden Önemli?
Web3 uygulamalarının önemli bir bölümü doğrudan blockchain verilerine dayanır. DeFi protokolleri, NFT platformları, blockchain explorer’ları, analitik araçları ve merkeziyetsiz uygulamalar, kullanıcılarına hizmet verebilmek için zincir üzerinde gerçekleşen işlemler ve diğer veriler hakkında sürekli bilgiye ihtiyaç duyar.
Bu nedenle veri erişimi, blockchain altyapısının yalnızca yardımcı bir bileşeni değil, Web3 uygulamalarının çalışması için gerekli temel katmanlardan biri haline gelmiştir.
Subsquid bu noktada geliştiricilere:
- Daha hızlı veri erişimi
- Daha yüksek ölçeklenebilirlik
- Merkeziyetsiz veri altyapısı
- Daha esnek sorgulama imkanları
- Farklı blockchain ağlarına erişim
sunmayı amaçlamaktadır.
225’ten fazla blockchain ağına erişim sağlayan merkeziyetsiz veri gölü yapısı da projenin çok zincirli Web3 ekosistemindeki konumunu güçlendiren unsurlardan biridir.
Subsquid (SQD) Token Ne İşe Yarar?
SQD, Subsquid ağının yerel ERC-20 tabanlı utility token’ıdır.
Token ilk olarak Ethereum ana ağında oluşturulmuş ve daha sonra Arbitrum One ağına bridge edilmesi planlanmıştır. SQD, yalnızca bir dijital varlık olarak değil, aynı zamanda Subsquid Network’ün ekonomik yapısının önemli bir parçası olarak kullanılmaktadır.
Tokenin temel kullanım alanları arasında node operatörlerinin ödüllendirilmesi, delegation ve yönetişim bulunmaktadır.
Node Operatörü Ödülleri
Subsquid Network içerisinde depolama alanı ve işlem gücü sağlayan node operatörleri, sundukları kaynaklar karşılığında SQD token ile ödüllendirilmektedir.
Bu mekanizma, merkeziyetsiz veri altyapısının devamlılığını desteklemek ve ağa kaynak sağlayan katılımcıları teşvik etmek amacıyla kullanılmaktadır.
Delegation Mekanizması
Topluluk üyeleri sahip oldukları SQD tokenlerini node operatörlerine delegate edebilir.
Delegation sistemi, kullanıcıların ağ içerisinde güvenilir node operatörlerinin seçilmesine katkıda bulunmasını sağlar. Aynı zamanda merkeziyetsiz bir kürasyon mekanizmasının oluşmasına yardımcı olur.
Bu yapı sayesinde kullanıcıların ağın işleyişinde doğrudan node çalıştırmadan da rol alabilmesi amaçlanmaktadır.
Governance
SQD token sahipleri ağın yönetişim süreçlerine katılabilir.
Yönetişim mekanizması üzerinden topluluk üyeleri protokol güncellemeleri, ağ kararları ve çeşitli yönetim teklifleri üzerinde oy kullanabilir.
Bu sayede Subsquid Network’ün gelişim sürecinde merkezi bir otorite yerine topluluk katılımının artırılması hedeflenmektedir.
Subsquid (SQD) Tokenomics
Subsquid’in toplam token arzı 1,33 milyar SQD olarak belirlenmiştir.
Token dağılımı şu şekildedir:
- Hazine: %28,1
- İlk Yatırım Yapanlar: %16,312
- Takım: %15
- Ön Yatırım Yapanlar: %12
- Halka Açık Satış: %5,06
- Diğer: %28,59
Projenin tam seyreltilmiş değerlemesi (FDV) yaklaşık 125,67 milyon dolar seviyesindedir.
Halka açık satış kapsamında toplam token arzının yaklaşık %5’lik bölümü piyasaya sunulmuştur.
Dağılım yapısında hazine, yatırımcılar, ekip, halka açık satış ve diğer kategoriler için farklı oranlarda token tahsis edilmiştir. Bu yapı, projenin ekosistem gelişimi, ağ teşvikleri, uzun vadeli geliştirme çalışmaları ve operasyonel büyüme gibi farklı ihtiyaçlarını desteklemeye yönelik oluşturulmuştur.
Subsquid (SQD) Yatırımcıları
Subsquid, blockchain altyapısı ve Web3 alanında faaliyet gösteren çeşitli yatırım fonlarından destek almıştır. Projenin toplam yatırım miktarı yaklaşık 3,8 milyon dolar seviyesindedir. Yatırımcı profili içerisinde merkeziyetsiz internet, blockchain altyapısı ve Web3 teknolojilerine odaklanan farklı yatırım kuruluşları bulunmaktadır.
Projeye yatırım yapan kuruluşlar arasında şunlar yer almaktadır:
- Hypersphere Ventures
- Lattice
- Zee Prime Capital
- Faculty Group
- Illusionist Group
- DFG
- 0xVentures
- Rezolve Ai
Bu yatırımcı ağı, Subsquid’in özellikle blockchain veri altyapısı ve merkeziyetsiz veri ekonomisi alanındaki gelişimine yönelik finansal desteği ortaya koymaktadır.
Subsquid (SQD) Ekibi
Subsquid’in ekibi blockchain veri altyapısı, Web3 teknolojileri ve merkeziyetsiz ağlar alanında çalışmalar yürüten isimlerden oluşmaktadır. Projenin teknik altyapısının geliştirilmesi ve ekosistemin büyütülmesinde kurucu ekip ön plana çıkmaktadır.
Projenin öne çıkan ekip üyeleri şu şekildedir:
- Dmitry Zhelezov — Co-Founder & CEO (Kurucu Ortak ve İcra Kurulu Başkanı)
- Marcel Fohrmann — Co-Founder (Kurucu Ortak)
Ekip, özellikle merkeziyetsiz veri erişimi, blockchain altyapısı ve ölçeklenebilir Web3 çözümleri üzerine kurulan Subsquid ekosisteminin geliştirilmesine odaklanmaktadır.
