Boundless, “her zincire ZK (zero-knowledge) yeteneği” getirmeyi amaçlayan evrensel bir verifiable-compute (doğrulanabilir hesaplama) protokolüdür. Ağ, bağımsız prover (kanıt üreten) düğümlerinden oluşan bir açık piyasa sunar: provler ağır hesaplamaları (ör. rollup doğrulamaları, karmaşık DeFi risk hesapları, merkeziyetsiz borsaların batch-işlem kanıtları vb.) dışarıda çalıştırır, zk-kanıt üretir ve bu kanıt zincir üzerinde doğrulanır, böylece zincirler tekrarlı yeniden-yürütmeden kurtulur ve ölçeklenir. Boundless, teknik altyapı olarak RISC Zero’nun zkVM (R0VM) teknolojisini temel alır ve Mainnet Beta safhasına geçmiştir.
İçerik
Boundless Nedir?
- Temel fikir:
- Boundless, blokzincirlerin “hesaplama sınırlarını” aşmak için ortak bir ZK kanıt piyasası (on-chain settlement + off-chain prove) sağlar. Protokol bir yeni zincir değildir; akıllı kontratlar yoluyla mevcut L1/L2’lere (ör. Ethereum, Base, Arbitrum vb.) entegre olur ve bu zincirlere “doğrulanabilir hesaplama” sunar. Bu sayede mevcut ağların güvenliğini miras alırken, re-execution (her düğümün işlemleri tekrar etmesi) gereksinimini kaldırır.
- Ne tür uygulamalara hizmet eder:
- ZK-rollup’lara geçiş (fraud → validity), DeFi protokollerinin off-chain risk/mtm hesaplamaları, provable/exchange (ör. Hibachi gibi) order matching, oracles ve cross-chain mesaj doğrulamaları. Örnek olarak Hibachi, Boundless üzerinde “provable exchange” olarak tanıtıldı.
Boundless Nasıl Çalışır?
- Temel roller
- Requestor (İstek Sahibi): Bir uygulama/rollup/exchange; belirli bir hesaplamanın yapılmasını ister (ör. bir blok/işlem setinin doğruluğunu kanıtla).
- Prover (Kanıt Üreten): Herhangi bir fiziksel veya bulut GPU/CPU donanımına sahip operatör; verilen “iş”i R0VM gibi bir zkVM’de çalıştırır ve kanıt (receipt/seal) üretir.
- Broker / Market Contracts: Requestor ile prover arasındaki piyasa mekanizmasını sağlar; siparişler yayınlanır, ücretler & teminatlar (collateral) sözleşmede tutulur.
- On-chain Verifier: Üretilen kanıtın zincir üzerinde (target chain) doğrulanmasını sağlayan akıllı kontrat.
- İş akışı
- Requestor bir “request” yayımlar (neyin, hangi kodun, ne zaman çalıştırılacağı, max fee vb.).
- Prover request’i kabul etmek için ZKC teminatı stake eder (genelde isteğin ücretinin ~10x’i gibi parametreler konuşulmuştur). Prover işi gerçekleştirir, R0VM ile kanıt üretir ve kanıtı on-chain verifier’a sunar. Eğer kanıt zamanında ve geçerliyse prover ödülünü alır; başarısızlık durumunda teminatın bir kısmı yakılır (%50 burn, %50 bounty olarak diğerlerine dağıtılmak üzere) bu mekanizma güvenilirliği güçlendirir.
- Proof of Verifiable Work (PoVW)
- Boundless, provlerin ürettiği “kullanışlı” hesaplama için ödeme almasını sağlayan PoVW (Proof-of-Verifiable-Work) adını verdiği teşvik mekanizmasını kullanır; PoVW, üretilen kanıtın karmaşıklığına/değerine göre ödülleri meterlar. Bu, provleri sadece “iş yapmak” yerine “doğru ve işe yarar iş yapmak” için ödüllendirir.
- Teknik altyapı zkVM ve R0VM
- Boundless’ın kanıt üretim katmanı RISC Zero’nun R0VM (R0VM 2.0 gibi yeni sürümlerle performans artışı) üzerine inşa edilmiştir; R0VM, RISC-V tabanlı genel amaçlı bir zkVM olup Rust/C/C++ gibi dillerde yazılan kodun RISC-V image’e derlenmesini ve zk-kanıt üretmesini mümkün kılar. R0VM 2.0 ile hem proof süreleri (ör. bazı benchmarklarda saniyeler seviyesine inme) hem maliyetler ciddi şekilde azaltıldı.
- Piyasa ve Çok-zincir (multi-chain) entegrasyonu
- Boundless akıllı kontratları farklı zincirlere deploy edilerek her zincirde yerel bir proofs market oluşturur; provler tek bir ağa bağlı kalmaksızın “birden fazla zincir” için proof üretebilir bu yaklaşım zincirler arası birlikte çalışabilirliği ve kanıtların yaygın kullanılmasını sağlar.
Boundless’in Amacı Nedir?
“Her zincire ZK sağlamak” yani zincirlerin doğruluğu kanıtlanmış hesaplamaları düşük maliyetle doğrulamasına imkan veren bir altyapı sağlamak.
- Neden gerekli?
- Bugünkü blokzincirlerin her düğümün tüm işlemleri yeniden-yürütmesine dayanan mimarisi ölçeklenebilirlik ve maliyet açısından sınırlı. Boundless, hesaplamayı dışarı taşıyıp tekil provlerin ürettiği kanıtı doğrulatarak bu kısıtları aşmayı hedefliyor. Bu sonuçta daha yüksek throughput, daha hızlı finality, düşük on-chain maliyet ve zincirler arası doğrulanmış servisler.
ZK-rollup dönüşümleri (OP-stack rolluplarını hızlıca ZK-rollup’a dönüştürme amaçlı frameworkler), DeFi risk modellerinin on-demand off-chain çalıştırılması, verifiable order-matching (provable exchanges), oracle doğrulamaları ve cross-chain state attestation. Hibachi gibi projeler Boundless’ı gerçek ticari uygulama örnekleri olarak gösteriyor.
Bu yazı da dikkatinizi çekecektir: Binance 39.HODLer Airdrop | Boundless ($ZKC)
Boundless Kimler Tarafından Kuruldu?
Boundless, RISC Zero ekibinin geliştirmesiyle ortaya çıktı. RISC Zero, RISC-V tabanlı genel amaçlı bir zkVM geliştiren ekip olarak biliniyor. Resmî kaynaklarda Boundless’ın RISC Zero tarafından 2022’de başlatıldığı ve RISC Zero ile yakın ilişki içinde geliştirildiği belirtiliyor.
RISC Zero tarafında bilinen kurucu/lead isimler Jeremy Bruestle (co-founder), Frank Laub (co-founder & CTO) vb.; Boundless tarafında ise Shiv Shankar’in Boundless CEO’su olarak atandığı duyuruldu (resmi duyurular/medya). Ayrıca Brett Carter gibi RISC Zero/Boundless ürün ekiplerinde öne çıkan isimler var. Bu atamalar ve ekip rol dağılımları RISC Zero / Boundless duyurularında yer alıyor.
Boundless Yatırımcıları Kimlerdir?
Boundless (RISC Zero ekosistemi) güçlü bir VC / kurumsal yatırımcı tabanına sahip. Bain Capital Crypto, Blockchain Capital, Delphi (Delphi Ventures), Galaxy Digital, Fenbushi Capital, Figment, Maven 11, IOSG ve benzeri sektör yatırımcıları. Bu aktörler proje erken-aşama finansmanı ve desteklerinde yer aldı.
$ZKC Tokenomics
- Ticker / Genesis Supply / Max Supply:
- Ticker: ZKC (bazı kaynaklarda “ZK Coin” olarak tanımlanıyor).
- Genesis toplam arz: 1,000,000,000 ZKC (1 milyar).
- Max supply: Sonsuz/limitsiz bir minting modeli yani genesis sonrası enflasyon mekanizmasıyla tokenlar yaratılabilecek. Bu modelün parametreleri aşağıda.
- Enflasyon / Emisyon (başlangıç):
- Yıl 1 için yıllık enflasyon ~%7 olarak belirlendi; enflasyon Yıl 8’e kadar kademeli düşerek nihai %3 sabit seviyesine ulaşacak şekilde tasarlandı.
- Önemli dağıtım ana hatları (resmi bildirimlere göre):
- Provers ödülleri: Emisyonun %75’i provlere (PoVW ödülleri) yönlendiriliyor.
- Staker/Stake havuzu: Emisyonun %25’i stake edenlere / ağ güvenliğine ayrılıyor.
- Toplam dağılım (kaynak bildirimi örneği): çeşitli haber/analiz kaynakları genesis tahsisini (ecosystem fund, strategic growth, investors, core team, community/airdrop vb.) şu şekilde raporladılar: ~31% ecosystem, 18% strategic growth, 6% community & airdrops, 21.5% investors, 23.5% core team & early contributors (kaynaklara göre küçük farklılıklar olabilir; final, beyaz kağıdı ve borsa listeleri en yetkili referanstır).
- Listelenme & Circulating (ilk halka açıklama döneminde):
- Bazı borsaların (ör. Binance HODLer airdrop duyurusu, KuCoin listeleme duyuruları) ilanına göre başlangıçta dolaşımdaki arz ~200,937,056 ZKC (yaklaşık %20.09) olarak bildirildi; ayrıca Binance HODLer Airdrop için 15,000,000 ZKC (1.50% genesis) ayrıldığı duyuruldu. Akıllı sözleşme adresi (ör. BNB Smart Chain) ve listelenme detayları ilgili borsa duyurularında yer alıyor.
- Airdrop / Ödül & Prover teşvikleri:
- Boundless, erken dönem provers ve topluluk teşvikleri için ayrı tahsisler ayırdı (ör. bazı kaynaklar erken provers için 5M ZKC gibi özel teşvikten bahsediyor; bunun gibi programlar “Season 1” vs. adlarıyla resmi kanallarda takip edilmeli). Ayrıca provler, hem requestor ücretlerini hem de PoVW’den ZKC ödülü kazanırlar; başarısız teslimde teminat slashing mekanizmaları devreye girer.
