Proje İncelemeleri

Lagrange Nedir? | Zero-Knowledge ile Doğrulanabilir AI

’' te gönderildi Ahmet Arvas tarafından
Lagrange
12
Tem

Lagrange, zero-knowledge (ZK) kriptografisiyle hem AI modellerinin doğrulanmasını sağlayan DeepProve hem de genel amaçlı ZK kanıt üretimini gerçekleştiren ZK Prover Network ve ZK Coprocessor altyapılarını inşa eden bir kripto altyapı projesidir. Ethereum–EigenLayer ekosistemiyle entegrasyon içindedir ve Coinbase, Kraken, OKX gibi büyük isimlerin çalışan operatör olarak katıldığı 85+ node’luk bir ağa sahiptir.

İçerik

Lagrange Nedir?

Lagrange, kendi tanımıyla “AI You Can Prove” mottosuyla yola çıkan, merkeziyetsiz ve güvenli bir zero-knowledge (ZK) altyapı platformudur. Üç ana bileşeni barındırır: ZK Prover Network, ZK Coprocessor ve zkML kütüphanesi DeepProve. EigenLayer üzerinde çalışan ZK Prover Network, akıllı sözleşmelerin ihtiyaç duyduğu her türlü hesaplama ve kanıt üretimini off‑chain gerçekleştirir. ZK Coprocessor, SQL benzeri yöntemlerle blockchain verileri üzerinde sorgu ve hesaplama yaparak ortaya çıkan sonucu ZK kanıtlarla doğrulanabilir hale getirir. DeepProve ise, AI modellerinin inference çıktıları için SNARK tabanlı kanıtlar üreterek “Model X, Input Y → Output Z” denklemini kriptografik olarak tasdik eder.

Bu yapı, uygulamalara sadece doğru sonucu değil, aynı zamanda bu sonucun doğru olduğunu da kanıtlayarak nihai güven ortamını sağlar.

Lagrange, teknik altyapısını erken entegrasyonlarla test ediyor. Turing Roulette gibi interaktif oyunlarda 3.75 milyon kanıt üretildi; ZK Coprocessor aracılığıyla EtherFi, 1inch, Frax, Gearbox, Azuki, Sappy Seals gibi uygulamalar SQL tabanlı doğrulanabilir veri sorgularını kullanmaya başladı. Öte yandan Polygon, ZKsync, Caldera, AltLayer gibi zincirlerle rollup destekleri devam ediyor.

Lagrange Nasıl Çalışır?

Lagrange’ın altyapısı son derece sofistike bir oynatım şeması üzerine kurulu. Prover ağında operatörler “worker binary” programını çalıştırarak gelen hesaplama taleplerini alır ve ZK kanıtlar üretir. Bu süreçte kullanılan DARA (Double Auction Resource Allocation) mekanizması, hesaplama talebi ve operatör kapasitesi arasında gerçek zamanlı, piyasa yapısına uygun eşleşmeler sağlar. Operatörler belirlenen zaman aralığında kanıt teslim etmezse slashing (cezai kesinti) ile karşılaşır.

Coprocessor katmanında ise geliştirici, SQL benzeri bir sorgu tanımlar; örneğin “ETH/USDC fiyat ortalamasını X blok boyunca hesapla”. Bunun sonucu off‑chain hesaplanır, ZK kanıtla donatılır ve smart contract tarafından on‑chain doğrulanır . Bu yöntem blockchain’in sınırlarını aşan güvenli veri erişimi sağlar.

zkML tarafında DeepProve, ONNX formatındaki modeller üzerinden sum‑check protokolü ve lookup argument teknikleriyle, inference sürecini parçalayarak her adımı SNARK kanıtına dönüştürür. Bu kanıt, tek bir kompakt yapı haline getirilir; DeepProve, mevcut zkML alternatiflerine göre kanıt üretiminde 54–158×, doğrulamada 671×, yüklemede (setup) 1150× hız avantajı sunar.

ZK Prover Network

  • EigenLayer üzerine kuruludur; operatörler bir “worker binary” çalıştırıp hesaplama taleplerini alır ve ZK kanıt üretir.
  • DARA (Double Auction Resource Allocation) sistemi ile talepler (bütçe) ile provers (fiyat) eşleşir. Doğru zamanlamada sonuçlanmayan görevlerde slashing riski vardır.

zkML – DeepProve

  • ONNX formatında model yüklenir, bir kez preprocess yapılır; her inference için node adımları tek tek kanıtlanır.
  • Bu parçalar birleştirilip tek bir kompakt ZK kanıta dönüştürülür; Proof generation 100–1000× hızlıdır.
  • ZK Coprocessor ile uygulama-lavvel off-chain veri hesaplama sonuçları akıllı sözleşmeler tarafından doğrulanabilir.

Lagrange’ın Amacı Nedir?

Lagrange, üç büyük hedef doğrultusunda şekilleniyor:

  • Doğrulanabilir AI (Verifiable AI): AI çıktılarının sadece üretilen sonuç değil, doğru üretim süreciyle birlikte doğrulanmasını sağlamak. Böylece AI modellerinin sonuç dünyalarında manipülasyon ve opaklığa yer kalmaz.
  • Modüler ve Evrensel ZK Proving: Rolluplar, çapraz zincir operasyonlar, oracle benzeri veri işlemleri dahil neredeyse her uygulama için merkeziyetsiz, düşük maliyetli ve tek çatı altında ZK kanıt üretimi sunmak.
  • Blockchain Ekosistem Gücü: EigenLayer üzerinden Ethereum restaking ile entegre çalışarak güçlü şifreleme güvenlik altyapısı sunmak; böylece hem geliştirici hem kullanıcı hem de uygulama katmanında güven duygusu sağlamak.

Kurucu ve Ekip

Lagrange, kriptografi, yapay zeka ve dağıtık sistemler alanlarında akademik donanıma sahip uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından yürütülüyor. Yaklaşık 25 tam zamanlı çalışan, bunların 17’si mühendis, 8’i PhD sahibi. Ekipte Yale Cryptography Lab eşbaşkanı Prof. Babis Papamanthou’nun da yer alması teknik derinliği sürdürme adına kritik bir değer.

Yatırımcı ve Destekçiler

Proje, toplamda 17,2 milyon dolar yatırım çekti. Founders Fund (Peter Thiel), 1kx, CMT Digital, Fenbushi Capital, Coinbase Cloud, Kraken, OKX gibi güçlü yatırımcılar destek sağladı. Ayrıca NVIDIA Inception ve Intel Liftoff program üyelikleriyle teknolojik görünüm güçlendirildi. Binance HODLer airdrobu ve Coinbase spot listeleri gibi etkinliklerle tokenin yayılımı hız kazandı.

$LA Tokenomics

  • Tip: ERC-20, dolaşımdaki arz ~193 milyon (≈%19,3), maksimum arz sınırsız.
  • Fonksiyon:
    • Kanıt üretim ücreti (client → prover),
    • Prover staking & slashing için collateral,
    • Delegasyon & staking ödülleri,
    • Governance için potansiyel kullanım.

TGE’de açığa çıkan miktar %19,3 (≈193M LA). Tokenın sınırsız arz değil, yıllık %4 sabit emisyon şeklinde bir büyüme stratejisi var. Bu emisyon, provers’a kanıt üretim karşılığı ödül olarak dağıtılırken, client ücreti olarak farklı tokenlar (ETH, USDC, LA) kazanılır; eğer ETH/USDC ile ödendi ise aynı değer LA token geri alımıyla ödenir – yani protokole likidite ve talep akışı sağlar.

Token holderları staking/delege ederek ücretlerden pay alabilir, provers için collateral sağlar, aynı zamanda token arzını kilitarak değeri destekler ancak pasif hold durumunda doğrudan pasif kazanç elde edilmez

$LA Nasıl Satın Alınır

$LA satın almanın iki temel yolu vardır:

Merkezi Borsa’dan (CEX) Satın Alma

$LA tokeni resmi olarak piyasaya sürülmüş ve çeşitli CEX’lerde listelenmiştir. Coinbase, Binance (hem Alpha hem de Futures dahil), Upbit, Bybit, Bitget, Bithumb, Gate.io, KuCoin, HTX (eski adıyla Huobi) ve MEXC gibi platformlar aracılığıyla doğrudan satın alabilirsiniz.

    Öncelikle bir hesap oluşturun ve KYC ile kimliğinizi doğrulayın. Ardından, yeterli para yatırdığınızdan emin olun ve istediğiniz tutar için bir piyasa veya limit emri vermek üzere işlem panelinde $LA’yı arayın. Token’larınızı güvenli bir şekilde saklamayı planlıyorsanız, satın alma işleminizden sonra bunları tercih ettiğiniz blok zincirindeki bir soğuk cüzdana aktarmayı düşünün.

    Merkezi Olmayan Borsa’dan (DEX) Satın Alma

    Merkezi olmayan yolu mu tercih edersiniz? MetaMask gibi bir cüzdanınızı Ethereum, Solana, Arbitrum, Optimism, Base, Polygon veya BNB Chain/BSC gibi desteklenen bir zincire bağlayın. ETH, USDC veya diğer token’ları $LA ile takas etmek için bu ağdaki bir DEX’i kullanın. Sonrasında $LA token adresini cüzdanınıza eklediğinizden emin olun.

      $LA’yı Zincirler Arasında Köprüleme

      $LA’yı bir zincirden diğerine taşımak mı istiyorsunuz? Stargate Finance’i kullanın:

      1. stargate.finance adresine gidin
      2. Cüzdanınızı bağlayın
      3. Kaynak zincirinizi seçin
      4. Hedef zincirinizi seçin
      5. Her ikisi için de $LA’yı seçin
      6. Tutar > Transfer > İşlemi onayla

      Gas ücretleri için cüzdanınızda yeterli sayıda o ağın kullandığı tokeni bulundurduğunuzdan emin olun.

        Resmi Bağlantılar

        Ahmet Arvas