Monad, blockchain teknolojisinde ölçeklenebilirlik ve performans sorunlarını çözmeyi hedefleyen yenilikçi bir Layer 1 (L1) platformudur. Bu detaylı inceleme, projenin temel unsurlarını kapsar ve 24 Kasım 2025 tarihi itibarıyla güncel gelişmeleri yansıtır. Ana ağ (mainnet) lansmanı bugün gerçekleşmiş olup, MON token‘ı da piyasaya sürülmüştür. Bilgiler resmi kaynaklar (monad.xyz, docs.monad.xyz) ve güvenilir web aramalarından derlenmiştir.
İçerik
Nedir?
Monad, Ethereum Sanal Makinesi (EVM) ile tam uyumlu, yüksek performanslı bir Layer 1 blockchain’dir. Mevcut ağların (özellikle Ethereum’un) ölçeklenebilirlik sınırlamalarını gidermek amacıyla tasarlanmıştır. Geliştiriciler, mevcut Ethereum akıllı sözleşmelerini ve araçlarını (örneğin MetaMask) herhangi bir değişiklik yapmadan Monad üzerinde kullanabilir. Proje, 10.000 işlem/saniye (TPS) throughput, alt saniye finality (işlem kesinleşmesi) ve düşük gaz ücretleri sunarak, merkeziyetsiz uygulamalar (dApp’ler) için ideal bir altyapı sağlar. Ayrıca Monad, Ethereum ekosistemiyle sorunsuz entegrasyon sayesinde, DeFi, ödeme sistemleri ve yüksek frekanslı ticaret gibi alanlarda devrim yaratmayı hedefler. Ana ağ lansmanı 24 Kasım 2025’te gerçekleşmiş olup, 100 milyar MON token arzıyla piyasaya girmiştir.
Takım Hakkında Bilgi – Kurucular
Monad, Monad Labs tarafından geliştirilen bir projedir. Ekip, geleneksel finans (TradFi) ve teknoloji sektöründen deneyimli profesyonellerden oluşur. Kurucular arasında öne çıkan isim Keone Hon’dur; Jump Trading’den gelen Hon, Monad’ın kurucu ortağı ve Genel Müdür (GM) olarak görev yapmaktadır. Diğer kurucu ortaklar arasında James Hunsaker (eski Jump Trading mühendisi) ve Eunice Giarta (eski Goldman Sachs çalışanı) yer alır. Ayrıca ekip, C++ ve Rust gibi dillerde uzmanlaşmış mühendislerden oluşur ve blockchain’in performans odaklı mimarisini sıfırdan inşa etmiştir. Monad Foundation, projenin operasyonel yönetimini üstlenirken, ekip geleneksel finans arka planıyla (örneğin Jump Trading’den gelen nicel ticaret uzmanlığı) blockchain’in pratik sorunlarını çözmeye odaklanır. Toplam ekip boyutu yaklaşık 20-30 kişidir ve New York merkezlidir.
Yatırımcıları ve Dikkat Çeken Ortakları
Monad, blockchain projeleri arasında en büyük fonlamalardan birine sahip olup, 2024’te 225 milyon dolarlık seed turu tamamlamıştır. Bu tur, Paradigm tarafından yönetilmiş ve Electric Capital, Greenoaks Capital, Dragonfly Capital, Lemniscap ve Shima Capital gibi önde gelen VC’ler katılmıştır. Ayrıca melek yatırımcılar arasında Naval Ravikant (AngelList kurucusu) yer alır. Toplam fonlama 244 milyon dolara ulaşmış olup, 200 milyon dolarlık değerleme ile desteklenmiştir.
Dikkat çeken ortaklıklar:
- Coinbase: MON token satışını platformunda gerçekleştirmiş, 85.000 katılımcıyla aşırı abonelik sağlamıştır.
- Circle: 2025’te beş büyük altyapı ortaklığından biri; USDC entegrasyonu için.
- Thirdweb ve Founders’ Inc.: Hackathon’lar ve geliştirici etkinlikleri için.
- Portal HQ: Monad Foundation tarafından 2025 Temmuz’unda satın alınmış; stablecoin altyapısı entegrasyonuyla günlük milyonlarca dolarlık ödemeleri destekler.
- Diğer: AUSD (Paradigm ve Dragonfly destekli stablecoin platformu) ile entegrasyon.
Bu ortaklıklar, Monad’ın ekosistemini hızla genişletmiş ve DeFi ile ödeme odaklı büyümeyi hızlandırmıştır.
Proje Fikri
Monad’ın temel fikri, “blockchain trilemması”nı (ölçeklenebilirlik, güvenlik ve merkeziyetsizlik) çözmektir. Ethereum’un mevcut sınırlamalarını (düşük TPS, yüksek ücretler) gidermek için, EVM uyumluluğunu korurken paralel yürütme ve özel veritabanı gibi yenilikler getirir. Öte yandan proje, geliştiricilerin Ethereum’dan sorunsuz geçiş yapmasını sağlayarak, Web2’den Web3’e geçişi kolaylaştırır. Yani fikir, Jump Trading gibi yüksek frekanslı ticaret firmalarından esinlenerek doğmuş; “hızlı, tanıdık ve sorunsuz” bir zincir yaratmayı hedefler. 2025 mainnet lansmanıyla, DeFi ve gerçek dünya ödemeleri için ölçeklenebilir bir altyapı sunar.
Proje Nasıl Çalışır?
Monad, dört ana optimizasyonla çalışır: MonadBFT, Deferred Execution, Parallel Execution ve MonadDB. Bu mimari, Ethereum’un sıralı işlem modelini aşarak performansı artırır.
- MonadBFT: HotStuff tabanlı özel Bizans Hata Toleransı (BFT) konsensüs algoritması. Düğümler arası iletişimi optimize eder, 400ms blok süresi ve 800ms finality sağlar.
- Deferred Execution: İşlem yürütmeyi konsensüsten ayırır; sıralama önce yapılır, yürütme sonra. Bu, ağ tıkanıklığını önler.
- Parallel Execution: İşlemleri iyimser paralel olarak işler; birden fazla işlem aynı anda yürütülür, 10.000 TPS’ye ulaşır.
- MonadDB: Özel veritabanı, zincir durumunu verimli depolar. Düşük donanım gereksinimiyle (tüketici sınıfı PC’ler) merkeziyetsizliği korur.
Kod tabanı C++ ve Rust ile yazılmış, GPL-3.0 lisanslıdır. Ethereum RPC API’si tam uyumludur; Solidity sözleşmeleri doğrudan taşınabilir. Ayrıca ağ, global düğüm ağıyla çalışır ve sub-saniye finality ile düşük ücretler sunar.YönetişimMonad, on-chain yönetişim modelini benimser. MON token sahipleri, zincir parametre değişiklikleri, hazine tahsisleri ve protokol güncellemeleri için oy kullanır. Monad Foundation, erken aşamada merkezi rol oynar ancak 2025 mainnet sonrası yönetişimi topluluğa devreder. Yani gelecekte, DAO benzeri yapılarla (örneğin staking tabanlı oylama) kararlar alınacak. Henüz tam DAO lansmanı yapılmamış olup, 2026’da genişletilmesi beklenir.
Yol Haritası
Monad’ın yol haritası, 2024 testnet’inden 2025 mainnet’ine odaklanmış ve ekosistem genişlemesine uzanır:
| Aşama | Tarih | Ana里程碑 |
|---|---|---|
| Testnet Lansmanı | 2024 Q1 | Public testnet açılışı, geliştirici araçları entegrasyonu. |
| Seed Fonlama | 2024 | 225M USD toplama. |
| Altyapı Ortaklıkları | 2025 Q1-Q3 | Circle, Coinbase entegrasyonları; Portal satın alımı (Temmuz 2025). |
| Mainnet Lansmanı | 24 Kasım 2025 | MON token dağıtımı, 10.000 TPS tam kapasite. |
| Ekosistem Genişlemesi | 2025 Q4 – 2026 | 500+ dApp hedefi, hackathon’lar (Monad Blitz serisi), DeFi odaklı güncellemeler. |
| Gelecek | 2026+ | On-chain yönetişim tam aktivasyonu, Layer 2 entegrasyonları. |
2025 etkinlikleri: Monad Blitz hackathon’ları (Şanghay, Bangalore, San Francisco, Pune) ve Stablecon Salon’ları.
Token Kullanım Alanları
MON, Monad ekosisteminin yerel token’ıdır ve şu kullanım alanlarına sahiptir:
- Gaz Ücretleri: İşlem ücretleri için (düşük ve öngörülebilir).
- Staking: Ağ güvenliği için; validator’lar MON stake ederek ödüller kazanır.
- Yönetişim: Oylama hakkı; protokol kararlarında ağırlık sağlar.
- Ekosistem Teşvikleri: dApp geliştiricilerine ve kullanıcılara ödül dağıtımı.
- Ödemeler: Stablecoin entegrasyonlarıyla (Portal aracılığıyla) gerçek dünya işlemleri.
MON, DeFi protokollerinde likidite ve yield farming için de kullanılır.
Token Bilgileri
- Sembol: MON
- Toplam Arz: 100 milyar token
- Lansman Tarihi: 24 Kasım 2025 (mainnet ile)
- Başlangıç Fiyatı: Coinbase satışında 0.025 USD
- Piyasa Değeri: Lansman sonrası ~2.7 milyar USD (10.8% dolaşım ile)
- Kontrat Adresi: EVM uyumlu (detaylar monad.xyz’de)
- Borsalar: Coinbase, MEXC, Bitget (spot ve vadeli işlemler)
- Maksimum arz 100 milyar MON
- Dolaşımdaki arz 10.83 milyar MON
MON, ERC-20 benzeri standartta olup, airdrop ve satışlarla dağıtılmıştır.Token DağılımıMainnet lansmanında 10.8 milyar MON (toplam arzın %10.8’i) dolaşıma girmiştir. Dağılım şu şekildedir:
| Kategori | Oran (%) | Miktar (Milyar MON) | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Kamu Satışı/Airdrop | 10.8 | 10.8 | Coinbase satış (85K katılımcı) ve topluluk airdrop’u (5.500 core üye + 225K kullanıcı). |
| Ekosistem Teşvikleri | 25 | 25 | dApp geliştiricileri ve likidite için. |
| Yatırımcılar/Ekip | 20 | 20 | Kilitli vesting (2-4 yıl). |
| Foundation Hazinesi | 20 | 20 | Geliştirme ve ortaklıklar için. |
| Staking Ödülleri | 15 | 15 | Validator teşvikleri. |
| Topluluk Rezervi | 9.2 | 9.2 | Gelecek yönetişim ve büyüme. |
Airdrop, testnet katılımcılarına öncelik vermiş; vesting ile enflasyon kontrolü sağlanmıştır.EkosistemiMonad ekosistemi, 2025 Ekim itibarıyla 293 dApp’e ulaşmıştır (0x, Balancer, Euler gibi). DeFi odaklıdır: Kredi protokolleri (lending), yield ürünleri ve likit staking seçenekleri öne çıkar. Öne çıkan projeler:
- Kuru Exchange: Paradigm destekli, 11.6M USD fonlu on-chain orderbook.
- Perpl Trade: AUSD entegrasyonuyla %4+ APY stablecoin getirisi.
- Alloca (ALLOCA): İzinli token lansman sistemi.
- Hackathon kazananları: Monad Blitz serisinden çıkan 100+ proje.
Ekosistem, Ethereum araçlarıyla (Hardhat, Foundry) entegre olup, Telegram Wallet ile erişim genişletilmiştir. 2025’te 1.000+ geliştiriciye ulaşmış, global etkinliklerle (ABD, Hindistan, Çin) büyümüştür.
Özellikleri
Monad’ın ana özellikleri, performansı ve uyumluluğu ön plana çıkarır:
- Yüksek Throughput: 10.000 TPS, 12 saniye blok süresi, sub-saniye finality.
- EVM Uyumluluğu: Bytecode ve RPC API tam destek; Solidity, EVM adresleri sorunsuz.
- Paralel Yürütme: İyimser modelle birden fazla işlem eşzamanlı işlenir.
- Düşük Donanım Gereksinimi: MonadDB ile tüketici PC’lerde çalışır, merkeziyetsizliği artırır.
- Düşük Ücretler: Yoğunluktan etkilenmez, neredeyse sıfır gaz.
- Güvenlik: MonadBFT ile BFT konsensüs, deferred execution ile tıkanıklık önleme.
- Açık Kaynak: GitHub’da tam erişim (monad-bft, monad repo’ları).
Monad, Ethereum’un “hızlı versiyonu” olarak konumlanır ve 2025 lansmanıyla Layer 1 rekabetini kızıştırmıştır. Yatırımcılar için riskler (pazar volatilitesi) olsa da, fonlama ve ortaklık gücü geleceği parlak kılar.
