Blokzincir ağlarının yaygınlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri, artan kullanıcı sayısıyla birlikte performansın düşmesidir. Zilliqa (ZIL), bu kronik problemi ağın çekirdeğine entegre ettiği sharding tabanlı mimari ile çözmeyi hedefleyen, halka açık ve izinsiz (permissionless) bir Layer-1 blokzinciridir.
Zilliqa’nın yaklaşımı, ağ büyüdükçe yavaşlayan değil; kullanan arttıkça güçlenen bir altyapı inşa etmeye dayanır. Yüksek işlem kapasitesi, düşük gecikme süresi ve kurumsal kullanıma uygun tasarımı sayesinde proje, yalnızca bireysel kullanıcıları değil, büyük ölçekli uygulamaları da hedefler.
İçerik
Zilliqa’nın Ortaya Çıkışı
Zilliqa’nın temelleri, 2016 yılında Singapur Ulusal Üniversitesi’nde (NUS) yürütülen akademik araştırmalara dayanır. Bilgisayar bilimleri alanında yapılan bu çalışmalarda, sharding yönteminin blokzincirlerde işlem verimliliğini nasıl artırabileceği teorik olarak ortaya kondu.
Bu akademik çerçeve, 2017 yılında Zilliqa Research’ün kurulmasıyla somut bir projeye dönüştü. Testnet’in 2018’de devreye alınmasının ardından, ana ağ 2019 yılında kullanıma açıldı. Böylece Zilliqa, laboratuvar ortamından çıkıp aktif bir blokzincir ekosistemi hâline geldi.
2020 sonrasında staking ve getiri mekanizmalarının eklenmesiyle ZIL token, yalnızca işlem ücretlerinde değil, ağ güvenliği ve yönetişim süreçlerinde de kritik bir rol üstlenmeye başladı.
Zilliqa Nasıl Çalışır? (Sharding Mantığı)
Zilliqa’nın teknik farkı, sharding’in yalnızca ek bir ölçekleme çözümü değil, ağın temel yapı taşı olmasıdır. Ağ, birden fazla shard’a bölünür ve her shard kendi işlemlerini paralel biçimde işler.
Bu model sayesinde:
- İşlem kapasitesi ağ büyüklüğüyle birlikte artar
- TPS doğrusal şekilde ölçeklenir
- Yoğun kullanım performans düşüşüne yol açmaz
Her shard, kendisine ait işlemleri bağımsız olarak doğrular ve zincire ekler. Bu da Zilliqa’yı yüksek hacimli uygulamalar için cazip kılar.
EVM Uyumluluğu ve x-Shards Yaklaşımı
Zilliqa, son yıllarda altyapısını daha geniş bir geliştirici kitlesine açmak amacıyla önemli adımlar attı.
EVM Uyumluluğu
Ağın Ethereum Virtual Machine ile uyumlu hâle getirilmesi sayesinde:
- Solidity tabanlı akıllı kontratlar çalıştırılabilir
- Ethereum geliştirici araçları doğrudan kullanılabilir
- Mevcut DeFi ve Web3 projeleri kolayca entegre edilebilir
Bu adım, Zilliqa’nın ekosistemini izole bir yapıdan çıkarıp çok zincirli dünyaya bağladı.
x-Shards Nedir?
x-Shards, kurumlar ve geliştiriciler için özelleştirilebilir shard ortamları sunar. Bu alanlarda:
- Gas ücretleri
- Blok süreleri
- Erişim ve gizlilik seviyeleri
ihtiyaca göre ayarlanabilir. Bu yapı, Zilliqa’yı yalnızca bir Layer-1 değil, kurumsal blokzincir altyapısı sağlayıcısına dönüştürür.
Konsensüs ve Ağ Verimliliği
Zilliqa, yüksek işlem hızı sunarken enerji tüketimini düşük tutmayı hedefleyen bir konsensüs yapısı kullanır. Bu yaklaşım, projeyi çevre dostu blokzincirler arasında konumlandırır.
Ana ağda günlük üretilen blok sayısı zamanla ciddi biçimde artmış, ağ milyonlarca işlemi istikrarlı şekilde gerçekleştirebilecek kapasiteye ulaşmıştır.
Zilliqa (ZIL) Token Nedir?
ZIL, Zilliqa ağının yerel token’ıdır ve ekosistemin işleyişinde merkezi bir rol oynar. Temel kullanım alanları şunlardır:
- İşlem ve akıllı kontrat ücretleri
- Staking yoluyla ağ güvenliğine katkı
- Yönetişim süreçlerine katılım
ZIL, teknik altyapı ile ekonomik teşvikleri birbirine bağlayan ana unsurdur.
Zilliqa Staking Seçenekleri
Zilliqa, kullanıcılarına farklı ihtiyaçlara hitap eden iki staking modeli sunar:
- Klasik staking: ZIL token’lar doğrulayıcılara kilitlenir ve ağ güvenliği karşılığında ödül kazanılır.
- Likit staking: Stake edilen varlıklar likit temsil token’lar aracılığıyla DeFi uygulamalarında kullanılmaya devam edebilir. Böylece getiri + likidite birlikte korunur.
ZIL Token Dağılımı (Tokenomics)
ZIL arzı, uzun vadeli sürdürülebilirlik gözetilerek dağıtılmıştır:
- Madencilik ödülleri: %40
- Topluluk satışı: %27,26
- Araştırma ve geliştirme: %12
- Stratejik ortaklar: %10
- Ekip: %5
- Danışmanlar ve ajanslar: %3
- Erken katkıcılar: %2,74
Bu dağılım, ekosistemin hem erken destekçilerini hem de uzun vadeli katılımcılarını dengelemeyi amaçlar.
Zilliqa (ZIL) Yatırımcıları
Zilliqa, farklı ölçeklerde yatırım fonlarından destek almıştır. Bu fonlar, projenin teknik altyapısına ve kurumsal vizyonuna duyulan güveni yansıtır.
Öne çıkan yatırımcılar arasında Polychain Capital, IOSG Ventures, Kenetic Capital ve Eden Block gibi sektörün bilinen isimleri yer alır.
Zilliqa (ZIL) Ekibi
Zilliqa’nın arkasındaki ekip, akademik araştırma geçmişiyle sektörde nadir görülen bir profile sahiptir. Proje, üniversite ortamında doğup üretim seviyesine ulaşan az sayıdaki blokzincirden biridir.
Kurucu ekip; bilgisayar bilimi, kriptografi ve sistem mühendisliği alanlarında derin uzmanlığa sahip isimlerden oluşur. Yönetim tarafında ise teknoloji ve strateji odaklı deneyimli yöneticiler yer alır.
